Kanser Paru-paru

Penerangan

Kanser paru-paru merupakan salah satu kanser yang paling lazim di dunia. Ia bermula di paru-paru atau saluran pernafasan (trakea dan bronkus) dan boleh merebak ke nodus limfa atau organ lain. Di Malaysia, kanser paru-paru ialah kanser kedua paling kerap berlaku dan merupakan kanser kedua paling lazim dalam kalangan lelaki selepas kanser kolorektal, dengan kadar kejadian sebanyak 15.8% daripada semua kes kanser. Dalam kalangan wanita Malaysia, ia merupakan kanser kelima paling lazim dengan kadar kejadian 5.6%. Walaupun hanya kanser kedua paling lazim, ia merupakan pembunuh nombor satu bagi pesakit kanser lelaki di Malaysia, menyumbang hampir 25% kematian, iaitu 1 daripada setiap 4 pesakit kanser lelaki meninggal dunia akibat kanser paru-paru. Dalam kalangan wanita pula, kanser paru-paru ialah penyebab kematian kedua tertinggi akibat kanser, menyumbang kira-kira 15% daripada semua kematian kanser.

Jadi, adakah kanser paru-paru peringkat pertengahan dan lewat boleh dirawat? Teknik invasif minimum yang mempunyai kesan sampingan dan trauma yang lebih rendah dapat membantu pesakit mengelakkan pembedahan reseksi, mengurangkan kesakitan daripada radioterapi dan kemoterapi tradisional, seterusnya memanjangkan jangka hayat serta meningkatkan kualiti hidup.

Jenis

• Adenokarsinoma
  Subjenis paling lazim, berasal daripada sel epitelium kelenjar. Biasanya terletak di bahagian periferi paru-paru dan lebih kerap berlaku dalam kalangan bukan perokok.

• Karsinoma Sel Skuamus
  Sangat berkait rapat dengan tabiat merokok dan biasanya terbentuk di bronkus pusat.

• Karsinoma Sel Besar
  Tumor yang kurang berdiferensiasi, agresif, dan tidak mempunyai ciri khusus subjenis lain.

Kanser Paru-paru Sel Kecil (SCLC)
Mewakili sekitar 15–20% kes.
Pertumbuhan pesat dan metastasis awal
Kaitan kuat dengan penggunaan tembakau
Sering dikaitkan dengan sindrom paraneoplastik

Peringkat

• Peringkat 0 (Karsinoma in situ): Kanser terhad pada lapisan saluran pernafasan

• Peringkat I: Kanser terhad dalam paru-paru tanpa penglibatan nod limfa

• Peringkat II: Kanser merebak ke nod limfa berdekatan

• Peringkat III: Kanser merebak ke nod limfa di dada atau struktur berhampiran

• Peringkat IV: Kanser merebak ke organ jauh

Faktor Risiko

Faktor yang meningkatkan risiko termasuk:

• Merokok aktif

• Pendedahan kepada asap rokok pasif

• Pendedahan kepada gas radon

• Pendedahan pekerjaan (asbestos, silika, nikel, kromium)

• Pencemaran udara (PM2.5)

• Sejarah keluarga kanser paru-paru

• Penyakit paru-paru kronik (COPD, fibrosis pulmonari)

Gejala

• Batuk berterusan

• Hemoptisis (batuk berdarah)

• Sesak nafas

• Sakit dada

• Penurunan berat badan tanpa sebab

• Keletihan

• Suara serak

• Sakit tulang

• Gejala neurologi (sakit kepala, sawan)

• Bengkak muka atau leher (sindrom vena kava superior)

Diagnosis

• X-ray dada

• Imbasan CT dengan kontras

• PET-CT untuk pementasan

• MRI untuk metastasis otak

• Bronkoskopi dengan biopsi

• Biopsi transthorasik berpandukan CT

• Ultrabunyi endobronkial (EBUS)

• Biopsi pembedahan

• Mutasi EGFR

• Penyusunan semula ALK

• ROS1, BRAF, KRAS

• Ekspresi PD-L1

Fakta (FAQ)

S1: Adakah kanser paru-paru boleh disembuhkan?
Kanser peringkat awal mungkin boleh disembuhkan dengan pembedahan dan terapi tambahan. Penyakit peringkat lanjut biasanya dirawat secara paliatif.

S2: Bolehkah bukan perokok mendapat kanser paru-paru?
Ya. Pendedahan persekitaran, faktor genetik, dan gas radon merupakan punca yang diiktiraf.

S3: Mengapa ujian molekul penting?
Ia membantu menentukan rawatan yang diperibadikan dan meningkatkan hasil rawatan.

S4: Adakah saringan berkesan?
Saringan CT dos rendah dapat mengurangkan kadar kematian dalam individu berisiko tinggi.

S5: Bolehkah bukan perokok mendapat kanser paru-paru?
Ya. Pendedahan persekitaran, gas radon, bahaya pekerjaan, dan faktor genetik boleh menyumbang kepada kanser paru-paru dalam kalangan bukan perokok.

S6: Adakah kanser paru-paru boleh disembuhkan?
Kanser peringkat awal mungkin boleh disembuhkan dengan pembedahan dan terapi tambahan. Peringkat lanjut biasanya diuruskan untuk memanjangkan hayat dan mengurangkan gejala.

S7: Mengapa kanser paru-paru sering dikesan lewat?
Peringkat awal selalunya tidak bergejala, menyebabkan diagnosis hanya dibuat apabila penyakit sudah berada pada tahap lanjut.