Kanser Duodenum

Penerangan

Kanser duodenum ialah sejenis kanser yang jarang berlaku dan berkembang di duodenum, iaitu bahagian pertama usus kecil yang menghubungkan perut dengan jejunum. Walaupun usus kecil membentuk sebahagian besar saluran pencernaan, kanser usus kecil adalah jarang berlaku, dengan kanser duodenum menyumbang lebih daripada separuh daripada semua kes kanser usus kecil.
Jenis yang paling lazim ialah adenokarsinoma, yang berasal daripada lapisan sel kelenjar pada dinding duodenum. Oleh sebab gejala pada peringkat awal sering kali tidak jelas atau tiada langsung, ramai pesakit hanya didiagnosis apabila penyakit telah mencapai peringkat lanjut.
Rawatan bergantung kepada peringkat dan lokasi tumor. Pembedahan kekal sebagai rawatan utama bagi penyakit yang masih setempat dan menawarkan peluang terbaik untuk sembuh. Bagi pesakit yang menghidap penyakit peringkat lanjut atau tumor yang tidak boleh dibuang melalui pembedahan, rawatan invasif minimum, kemoterapi, terapi sasaran, dan rawatan sokongan boleh membantu mengawal pertumbuhan tumor, memanjangkan jangka hayat, melegakan gejala, serta meningkatkan kualiti hidup.

Jenis

Kanser duodenum diklasifikasikan mengikut jenis sel asal tumor.
Adenokarsinoma
Jenis yang paling lazim, merangkumi kira-kira 50–60% daripada semua kes kanser duodenum. Ia berkembang daripada sel-sel kelenjar yang melapisi duodenum.
Tumor Neuroendokrin (NET)
Berasal daripada sel neuroendokrin yang menghasilkan hormon. Tumor ini lazimnya tumbuh dengan lebih perlahan tetapi boleh menghasilkan hormon yang menyebabkan gejala tertentu.
Tumor Stroma Gastrointestinal (GIST)
Berkembang daripada sel interstisial Cajal yang terdapat di dalam dinding usus. GIST mempunyai ciri-ciri molekul yang tersendiri dan dirawat secara berbeza daripada adenokarsinoma.
Limfoma
Berasal daripada tisu limfoid di dalam dinding usus dan kebanyakannya dirawat dengan kemoterapi, bukannya pembedahan.
Sarkoma
Sejenis tumor yang jarang berlaku dan berasal daripada tisu penghubung, seperti otot atau saluran darah.

Peringkat

Peringkat kanser duodenum ditentukan berdasarkan sistem TNM (T: saiz dan tahap penyebaran tumor, N: penglibatan nodus limfa, M: metastasis).

• Peringkat I Kanser terhad kepada lapisan dalaman duodenum.
• Peringkat II Kanser telah tumbuh lebih dalam ke dinding usus atau tisu berdekatan tetapi belum merebak ke nodus limfa.
• Peringkat III Kanser telah merebak ke nodus limfa berdekatan.
• Peringkat IV Kanser telah merebak ke organ yang jauh seperti hati, paru-paru, atau peritoneum.

Faktor Risiko

Faktor-faktor yang dikaitkan dengan peningkatan risiko kanser duodenum termasuk:

• Peningkatan umur (lebih kerap berlaku selepas umur 60 tahun)
• Poliposis Adenomatous Familial (FAP)
• Sindrom Lynch (Kanser Kolorektal Bukan Poliposis Keturunan / Hereditary Nonpolyposis Colorectal Cancer, HNPCC)
• Sindrom Peutz-Jeghers
• Penyakit Crohn
• Penyakit Celiac
• Merokok
• Diet tinggi lemak dan obesiti
• Sejarah keluarga yang menghidap kanser saluran pencernaan
• Adenoma atau polip duodenum

Gejala

Peringkat Awal Penyakit
Gejala selalunya ringan atau tiada.
Gejala yang biasa termasuk:

• Sakit atau ketidakselesaan berterusan di bahagian atas abdomen
• Ketidakhadaman (indigesti)
• Loya dan muntah
• Hilang selera makan
• Penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas
• Keletihan
• Anemia kekurangan zat besi
• Pendarahan saluran pencernaan tersembunyi (darah ghaib dalam najis)

Peringkat Lanjut Penyakit

• Sumbatan usus
• Jaundis (jika tumor menyekat saluran hempedu)
• Muntah selepas makan
• Ketulan yang boleh dirasai di bahagian abdomen
• Pendarahan saluran pencernaan yang teruk
• Gejala berkaitan hati jika berlaku metastasis (penyebaran kanser)

Diagnosis

Diagnosis memerlukan pencitraan, penilaian endoskopik, dan pengesahan histologi.
Penilaian Endoskopik

• Endoskopi saluran gastrointestinal atas (OGD) dengan biopsi
• Ultrabunyi endoskopik (EUS)

Pencitraan

• Imbasan CT dengan kontras
• MRI
• PET-CT (kes terpilih)
• Angiografi CT jika disyaki terdapat penglibatan saluran darah

Pengesahan Tisu

• Biopsi endoskopik
• Biopsi pembedahan jika perlu

Ujian Molekul
Bagi penyakit peringkat lanjut, pesakit terpilih mungkin menjalani ujian berikut:

• Status ketidakstabilan mikrosatelit (MSI) / pembaikan ketidakpadanan (MMR)
• Amplifikasi HER2
• Mutasi KRAS, NRAS dan BRAF (kes terpilih)
• Penjujukan generasi seterusnya (NGS) untuk mengenal pasti mutasi yang boleh disasarkan oleh rawatan

Fakta (Soalan Lazim - FAQ)

S1: Adakah kanser duodenum boleh disembuhkan?
Ya. Kanser duodenum pada peringkat awal selalunya boleh disembuhkan melalui pembedahan yang membuang keseluruhan tumor. Prognosis lazimnya lebih baik jika penyakit didiagnosis sebelum merebak ke nodus limfa atau organ lain.
S2: Adakah kanser duodenum biasa berlaku?
Tidak. Kanser duodenum ialah sejenis kanser yang jarang berlaku dan hanya merangkumi sebahagian kecil daripada semua kanser saluran gastrointestinal.
S3: Apakah rawatan utama bagi kanser duodenum?
Pembedahan merupakan rawatan standard bagi penyakit yang masih setempat. Kemoterapi, terapi sasaran, atau imunoterapi mungkin disyorkan bergantung pada peringkat kanser dan ciri-ciri molekul tumor.
S4: Bolehkah kanser duodenum menyebabkan jaundis?
Ya. Tumor yang terletak berhampiran ampula Vater boleh menyekat saluran hempedu, menyebabkan jaundis, air kencing menjadi gelap, dan najis berwarna pucat.
S5: Siapakah yang mempunyai risiko lebih tinggi untuk mendapat kanser duodenum?
Individu yang mempunyai sindrom keturunan seperti Poliposis Adenomatous Familial (FAP), Sindrom Lynch, Sindrom Peutz-Jeghers, serta mereka yang menghidap penyakit radang usus kronik mempunyai risiko yang lebih tinggi.
S6: Bagaimanakah kanser duodenum didiagnosis?
Diagnosis dibuat melalui endoskopi saluran gastrointestinal atas (OGD) dengan biopsi, disokong oleh imbasan CT atau MRI untuk menentukan peringkat penyakit.
S7: Bolehkah kanser duodenum merebak ke organ lain?
Ya. Kanser duodenum pada peringkat lanjut lazimnya merebak ke nodus limfa berdekatan, hati, dan peritoneum, serta kurang kerap ke paru-paru.
S8: Apakah tanda-tanda amaran kanser duodenum?
Sakit perut yang berterusan, penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas, anemia, pendarahan saluran gastrointestinal, muntah, jaundis, atau gejala sumbatan usus perlu dinilai dengan segera oleh profesional penjagaan kesihatan.